|
“Firmanızın
Gümrükleme İşlemlerini Kimler Takip edebilir ?”
AMAÇ VE
KAPSAM :
Soru:
Firmanızın Gümrükleme İşlemlerini Kimler Takip edebilir
?
a.
Firmamız ortaklarından birisi
b.
Firmamızın bu işle görevli yetkili personeli
c.
Gümrük Müşavirimiz
d.
Direkt olarak eşyamızı taşıyan nakliye firmaları
e.
Diğer
aracı kurum ve kuruluşlar
Cevap:
Bazı soruların birden fazla doğru cevabı
olabilir, ancak yasalar karşısında sizi mağdur etmeyecek
ve sözleşmelerle devredilemeyecek sorumluluklarınızı
titizlikle yerine getirmek için yanlışları ayıklamak ve
en doğruyu bulmak önemlidir.
Bu Bülten konu ile
ilgili yasa maddeleri de belirtilerek firmamız
tarafından hazırlanmış, faydalanmanız için incelemenize
sunulmuştur.
1. GÜMRÜK
YÜKÜMLÜLÜĞÜ NEDİR?
Gümrük idarelerinde her hangi bir işlemi olan şahıs
veya tüzel kişilerin işlemlerini gerçekleştirirken
taşıdıkları yükümlülüklerin kapsamı genel olarak
aşağıdaki madde ile belirlenmiştir.
Gümrük Kanunu Madde 4:
“Gümrük idareleriyle muhatap olan kişiler Gümrük Kanunu
ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan tüzük, kararname ve
yönetmelik hükümlerine uymak; gümrük idarelerinin gerek
bu Kanunda gerek diğer kanun tüzük ve kararnamelerde
yazılı hükümlere göre yapacağı gözetim ve denetimlere
tabi olmak; bu idarelerin kendi adına veya başka
idareler nam ve hesabına tahsil edeceği her tür vergi,
resim, harç ve ücretleri ödemek
veya
bunları teminata bağlamak; kanun, tüzük, kararname ve
yönetmelik hükümlerinin uymayı zorunlu kıldığı her türlü
işlemleri yerine getirmekle yükümlüdürler.”
Bu
madde ile kapsama alınan yükümlülüklerin eksiksiz olarak
yerine getirilebilmesi için, gümrük idareleri ile
muhatap olacak kişilerin Gümrük Kanunu ve Yönetmeliği,
Kaçakçılık Kanunu, Türk Parasının Kıymetini Koruma
Hakkında Kanun ve ilgili karar ve tebliğler, Gümrük
Tarife Cetveli ve izahnamesi, Dış Ticaret Rejimi,
Ticaret ve Ödeme Anlaşmaları, Uluslararası Anlaşmaların
gümrüğe ilişkin hükümleri bilmeleri ve değişiklikleri
titizlikle takip etmeleri gerekmektedir.
2. GÜMRÜK
İŞLEMLERİMİ KENDİM TAKİP EDEBİLİRMİYİM?
Evet, tüm gerçek ve tüzel kişilerin (tüzel kişiliklerin
sahipleri veya bunların temsil yetkisine sahip
ortakları) gümrük idareleriyle bizzat muhatap olarak
kendi gümrük işlemlerini kendilerinin yerine
getirebileceği aşağıdaki madde ile açıklanmıştır.
Gümrük
Yönetmeliği Madde 836:
“Bütün kişiler, gümrük mevzuatı ile öngörülen
tasarrufları ve işlemleri bizzat kendileri takip
edebilirler.”
Bu
maddeye göre şahsi gümrük işlemlerinizi veya sahibi yada
imza yetkisine sahip ortağı bulunduğunuz firmanızın
gümrük işlemlerini yukarıda izah edilen Gümrük
Kanunu’nun 4. maddesindeki tüm yükümlülükleri yerine
getirmek suretiyle takip edebilir ve her türlü hukuki
sonucu ile neticelendirebilirsiniz.
3.
GÜMRÜK İŞLEMLERİM İÇİN TEMSİLCİ TAYİN EDEBİLİRMİYİM?
Evet, şahsınızı veya sahibi yada imza yetkisine sahip
ortağı bulunduğunuz firmanızı ilgilendiren tüm gümrük
işlemleriniz için bir temsilci tayin edebileceğiniz
aşağıdaki maddeyle açıklanmıştır.
Gümrük Kanunu Madde 5 :
“Bütün kişiler gümrük mevzuatı ile öngörülen
tasarrufları ve işlemleri gerçekleştirmek üzere gümrük
idarelerindeki işleri için bir temsilci tayin
edebilirler. Temsil doğrudan veya dolaylı olabilir.”
4. DOĞRUDAN
TEMSİL VE DOLAYLI TEMSİL NEDİR? KİMLER TEMSİLCİ
OLABİLİR?
Doğrudan Temsil
Gümrük Kanunu Madde 5:
Temsilci doğrudan temsil durumunda başkasının adına
(temsil ettiği kişi adına) hareket eder.
Doğrudan Temsilci;
Gümrük Yönetmeliği Madde 836:
Şirketlerin kendilerine ait ticari işleri yapmakla
mükellef olan memurları yani şirketin kendi
personelidir. Doğrudan temsil yoluyla iş takibi yapacak
temsilcilerin beyanname imzalayabilmeleri, tahakkukun
kabulü ve itiraz gibi hukuki sonuç doğuran tasarruf ve
işlemlerde bulunabilmeleri için şirketi temsile yetkili
olduklarını gösterir, Ticaret Sicil Gazetesinde
yayımlanmış temsil belgesine sahip olmaları ve bu
belgelerini gümrük idarelerine ibraz etmeleri gerekir.
Ayrıca bu kişilerin şirket personeli olduğunu ispat
amacıyla; çalıştığı şirket tarafından sigorta
ettirildiğine ilişkin her üç ayda bir sunulacak SSK
belgesi, şirket muhasebesi tarafından düzenlenmiş maaş
bordrosu ve maaşlarından yapılan gelir vergisi
kesintisinin vergi dairesine yatırıldığını gösterir
belge gümrük idaresine sunulur.”
Dolaylı Temsil
Gümrük Kanunu Madde 5:
Temsilci
dolaylı temsil durumunda kendi adına ancak başkasının
hesabına (temsil ettiği kişi hesabına) hareket eder.
Dolaylı Temsilci;
Gümrük Yönetmeliği Madde 836:
Mal
sahibince verilmiş noter tasdikli vekaletnameye sahip
Gümrük Müşavirleridir.
Buradaki
açıklamalardan da çok net olarak anlaşılabileceği gibi
gümrük idarelerindeki işlemlerin takibi için tayin
edilecek olan temsilci;
-
Mal sahibinin kendisi tarafından tayin edilmelidir.
-
Doğrudan temsil durumunda, mal sahibinin personeli
olduğu kanıtlanmalı ve yasal olarak kabul edilebilir
yetki belgelerine sahip olmalıdır.
-
Dolaylı temsil durumunda Gümrük Müşaviri olmalı ve
mal sahibince verilmiş vekaletnameye sahip
olmalıdır.
-
Burada anılanlar dışında hiçbir kişi yada kuruluş
gümrük idaresi nezdinde temsilci olamaz veya mal
sahibi adına hareketle temsilci atayamaz.
5. BİR
TEMSİLCİ TAYİN ETMEM GÜMRÜĞE KARŞI SORUMLULUKLARIMI ONA
DEVRETMEM ANLAMINA GELİR Mİ?
Hayır, bir temsilci tayin etmeniz sorumluluklarınız
devrettiğiniz yada olası cezalardan sorumlu
tutulmayacağınız anlamına gelmez. Yukarıda da izah
edildiği üzere “doğrudan temsil” durumunda zaten
firmanız personeli olan temsilciniz sizin adınıza
hareket eder, “dolaylı temsil” durumunda ise Gümrük
Müşaviriniz kendi adına ancak sizin hesabınıza işlemleri
yürütür.
Yanlış bilinen bir diğer konu da; Gümrük Müşaviri ile
bir “Hizmet Sözleşmesi” yaparak bu sorumlulukların
tümünün sözleşme kapsamında Gümrük Müşavirine
devredilebileceği yada cezaların rücu edilebileceğidir.
Bilindiği üzere bir genel hukuk ilkesi olarak “hiçbir
sözleşme hükmü kanun hükmünün üzerine çıkamaz.” Bir özel
kanun olan Gümrük Kanununda bu konuya açıklık getiren
çeşitli hükümler bulunmaktadır. Örneğin;
Gümrük Kanunu Madde 3:
Beyan
Sahibi; kendi adına beyanda bulunan kişi veya adına
beyanda bulunulan kişidir.
Gümrük Kanunu Madde 181:
İthalatta yükümlü beyan sahibidir. Dolaylı temsil
(Gümrük Müşaviri bulunması) durumunda, hesabına gümrük
beyanında bulunulan kişi de yükümlüdür.
Gümrük Kanunu Madde 188 – 190 – 194:
Yükümlü, beyan sahibidir. . Dolaylı temsil (Gümrük
Müşaviri bulunması) durumunda, hesabına gümrük beyanında
bulunulan kişi de yükümlüdür.
Anlaşılacağı üzere mal sahibi ve temsilcisi Gümrük
mevzuatınca öngörülen bir çok konuda gümrük
yükümlülükleri açısından müteselsilen yani eşit derecede
sorumludurlar.
6. GÜMRÜK
MÜŞAVİRİ KİMDİR?
Gümrük Müşaviri Gümrük Kanununun 225 ila 230
maddelerinde tanımlandığı üzere;
·
Eşyanın gümrükçe onaylanmış bir işlem yada kullanıma
tabi tutulmasına ilişkin faaliyetleri eşya sahipleri
adına dolaylı temsil yoluyla takip eden ve sonuçlandıran
·
Her
türlü gümrük işlemini takip ederek sonuçlandırmaya
yetkili olan
·
Gümrük Müsteşarlığınca kendilerine sınav veya mesleki
yeterlilik koşullarına bağlı olarak Gümrük Müşavirliği
İzin Belgesi verildikten sonra faaliyette bulunabilen
·
Çalışma adreslerini bağlı bulundukları Gümrük
Başmüdürlüğüne yazılı olarak bildirmek zorunda olan ve
gümrük müfettişleri, kontrolörleri ile yetkili gümrük
amir ve memurlarının inceleme ve denetimine tabi bulunan
kişilerdir.
Ayrıca;
·
Gümrük Müşavirliğinin bir tüzel kişilik (şirket) olarak
yürütülmesi halinde, tüzel kişilik ortaklarının Gümrük
Müşaviri olması zorunludur.
·
Gümrük Müşavirleri, vekaletnameleri bulunmadıkça, mal
sahipleri adına beyanda bulunamayacakları gibi, diğer
gümrük işlemlerini de takip edemezler.
7. GÜMRÜK
MÜŞAVİRİNİN SORUMLULUKLARI NELERDİR?
Gümrük
Yönetmeliği Madde 839:
“Gümrük
müşavirleri imzaladıkları beyanname ile ilgili cezai
hükümlerin uygulanması açısından beyannamede belirtilen
bilgiler ile beyannameye ekli belgelerin doğruluğu ve
ilgili rejimin gerektirdiği bütün yükümlülüklere
uyulmasından sorumludur.”
Bu
maddeden anlaşılacağı üzere gümrük müşaviri beyanda
bulunabilmek için mal sahibi tarafından kendisine
sunulan belge ve bilgilerin doğruluğundan ve gümrük
mevzuatının gerektirdiği yükümlülüklere uyulmasından
sorumludur. Yukarıda izah edildiği üzere bu belge ve
bilgilerin yanlışlığından veya yükümlülüklerin yerine
getirilmemesinden dolayı doğabilecek sorunlardan mal
sahibi de eşit olarak sorumluluk taşımaktadır.
Gümrük
Yönetmeliği Madde 839:
“Müstakil
çalışan gümrük müşavirleri, gördükleri hizmet
karşılığında elde edecekleri her tür gelir için
hesabına beyanda bulundukları kişi veya kuruluşlara
serbest meslek makbuzu düzenlemek zorundadır. Bu
kişilerin yaptıkları hizmet karşılığında başka bir
şirket veya kişi fatura, makbuz veya benzeri belge
düzenleyemez.
Gümrük Müşavirliğinin bir
tüzel kişilik (şirket) oluşturularak yürütülmesi halinde
söz konusu şirketler gördükleri hizmet karşılığında elde
edecekleri gelirleri için gümrük beyannamesinde
hesabına beyanda
bulundukları kişi
veya kuruluşlara kendileri veya şirketleri adına fatura
kesmek
ve bunu muhasebe kayıtlarında göstermek zorundadır.”
Bu
maddeden de anlaşılacağı gibi gümrük müşavirliği hizmeti
karşılığında elde edilecek gelir direkt olarak Gümrük
Müşaviri tarafından mal sahibi adına tanzim edilecek
serbest meslek makbuzu veya fatura ile belgelendirilmek
zorundadır. Üçüncü kişiler tarafından bu hizmet
bedelinin yansıtılması mümkün ve yasal değildir.
8. GÜMRÜK
MÜŞAVİRLİĞİ HİZMETİNİ NAKLİYE FİRMALARINDAN YADA DİĞER
FİRMALARDAN ALABİLİRMİYİZ?
Hayır, çünkü Gümrük Müşavirliği hizmeti yukarıda da izah
edildiği üzere sadece Gümrük Müşavirliği yetkisine sahip
müstakil çalışan Gümrük Müşavirlerinden
yada
tüm ortakları Gümrük Müşaviri olan Gümrük Müşavirliği
şirketlerinden alınabilir.
Ayrıca Gümrük Müşavirleri dolaylı temsil yetkilerini
kullanabilmek için sahip olmaları gereken noter tasdikli
vekaletnameyi sadece mal sahibinden alabilirler ve
gördükleri hizmet karşılığında tanzim edecekleri
faturalarını direkt olarak mal sahibi (hesabına beyanda
bulundukları kişi) adına tanzim edebilirler, bu
faturaların başka bir kişi yada kuruluş adına tanzim
edilmesi oradan da mal sahibine yansıtılması yasal
değildir.
Dolayısıyla nakliye firmaları veya diğer aracı
kuruluşlardan bu hizmetin temini mümkün değildir, bu
hizmet ancak bu işlemlere münhasıran organize olarak
kurulmuş firmalardan alınabilir.
9. GÜMRÜK
MÜŞAVİRİ İLE ÇALIŞMA ORGANİZASYONUNU NASIL KURMALIYIZ?
Yukarıda da kısaca izah edildiği üzere gümrük işlemleri
için bir dolaylı temsilci tayin edilmesi halinde, mal
sahibi ile birlikte dolaylı temsilci de işlem için
sunulan bilgi ve belgelerin doğruluğundan ve
yükümlülüklerin yerine getirilmesinden eşit derecede
sorumlu olmaktadır.
Dolayısıyla eşit derecede paylaşılan bu sorumluluğun
tamamen ve yasalara uygun bir şekilde yerine getirilmesi
için mal sahibinin de bilgi, belge ve işlemlerin kontrol
sorumluluğunu ifa etmesi gerekir. Doğabilecek bir
sorunda yada uygulanabilecek bir cezada sorumluluk tek
bir tarafa yüklenemeyeceğine göre mal sahibi ve
temsilcisi müştereken çalışmalıdır.
Son
derece yanlış bilinen hususlardan birisi tüm gümrükleme
işlemlerinin tüm sorumluluğuyla birlikte bir Gümrük
Müşavirine devredilebileceğidir. Oysa gümrükleme
işlemlerine muhatap kişi yada kuruluşlar bu işlemlerine
Gümrük Müşavirlerini eş sorumlulukla delege etmekle
birlikte kanuni sorumluluklarını bunlara
devredemezler.
Bu
sebeple önerilen çözüm; Gümrük Müşavirinin yürüttüğü
işlemlerin ve bu işlemler için gerekli bilgi ve
belgelerin kontrolünün mal sahibi firma içerisinde bir
görev tanımı haline getirilmesi bu görevin Gümrük
Müşavirinin işlemleri ile eş güdümlü olarak bir kişi
yada birim tarafından sürdürülmesidir.
Ayrıca Gümrük Müşavirinin yürüttüğü her işlem için;
müstakil çalışıyorsa serbest meslek makbuzu, şirket
olarak faaliyet gösteriyorsa fatura ile gelirini
belgelemesine dikkat edilmeli ve bu belgelerin direkt
olarak vekaletname ile dolaylı temsil yetkisi verilen
kişi yada kuruluş tarafından tanzim edilip edilmediğine,
üçüncü şahıslardan bu belgelerin kabul edilemeyeceğine
titizlik gösterilmelidir. |
